سەرچاوەی ئۆگوستین-لوی کۆشی ببینە

{{Infobox scientist
| name = ئۆگوستین-لوی کۆشی
| image = Augustin-Louis Cauchy 1901.jpg
| image_size = 200px
| caption = کۆشی لە  ١٨٤٠.
| birth_date = {{Birth date|١٧٨٩|٨|٢١|df=y}}
| birth_place = [[پاریس]], [[فەڕانسە]]
| death_date = {{Death date and age|١٨٥٧|٥|٢٣|١٧٨٩|٨|٢١|df=y}}
| death_place = [[Sceaux, Hauts-de-Seine|Sceaux]], [[Second French Empire|فەڕانسە]]
| residence = 
| nationality = [[فەڕانسەوی]]
| alma_mater = [[École Nationale des Ponts et Chaussées]]
| doctoral_advisor = <!--there were no PhDs in France before 1808-->
| doctoral_students = [[Francesco Faà di Bruno]]<br>[[Viktor Bunyakovsky]]
| known_for = [[پێرستی ئەو شتانەی بەناوی ئۆگوستین-لوی کۆشی ناونراون|پێرستەکە ببینە]]
| awards = Grand Prize of L'Académie Royale des Sciences
| footnotes = 
| spouse = ئالۆیس دێ بوور 
| children = ماری فرانچۆیس ئالیکا, ماریێ مەتلد
| field = [[ماتماتیک]], [[فیزیک]]
| work_institutions = [[École Centrale du Panthéon]] <br />[[École Nationale des Ponts et Chaussées]] <br /> [[École Polytechnique]]
| prizes = 
}}
'''ئۆگوستین-لوی کۆشی''' ({{بە فەڕەنسی|Augustin-Louis Cauchy}}) (لەدایکبوون ٢١ ئابی [[١٧٨٩]]-کۆچی دوایی ٢٣ ئایاری [[١٨٥٧]]) [[ماتماتیکزان]]، [[فیزیکزان]] و [[ئەندازیار]]یی [[فەڕانسەوی]] و یەکێک لە کەسانێک بوو کە بەردی بناغەی [[شیکاریی ماتماتیکی]] دانا و لە زۆرێک لە لقەکانی ماتماتیکدا پێشەنگ بوو، و لە یەکەم کەسانێک بوو بەشێوەیەکی یاسایی [[تیۆرم]]ە ماتماتیکییەکانی [[جیاکاری و تەواوکاری]] سەلماند.<ref>Cauchy, ''De la pression ou tension dans un corps solide'', [On the pressure or tension in a solid body], Exercices de Mathématiques, vol. '''2''', p. 42 (1827)</ref>
کۆشی، کاریگەرییەکی زۆری ھەبوو لەسەر ھاودەمەکانی، [[ھانس فرێدێنتال]] سەبارەت بە کۆشی دەڵێت: «چەمک و تیۆرمە ماتماتیکییەکان زۆرتر لە ھەر ماتماتکیزانێکی تر بەناوی کۆشییەوە ناونراون» <ref name="EB1911">{{EB1911|inline=y|wstitle=Cauchy, Augustin Louis|volume=٥|pages=٥٥٥–٥٥٦}}</ref>

ھەندێک لەو چەمکانەی لە ماتماتیکدا بە ناوی کۆشییەوە ناسراون بریتین لە، [[تاقیکردنەوەی لێکنزیکبوویی کۆشی]]، [[دێتێرمینانتی کۆشی]]، [[ھاوکێشەی کۆشی]]، [[ھاوکێشەی کۆشی-ئۆیلەر]]، [[فورمووڵی تەواوکاریی کۆشی]]، [[ماتریکسی کۆشی]]، [[ژمارەی کۆشی]]، [[لێکدانی کۆشی]]، [[نایەکسانیی کۆشی–شوارتز]]، [[پاشیەکیی کۆشی]] و ...

کۆشی نووسەرێکی بەبڕشت بوو؛ نزیکەی ھەشتسەد وتار و توێژینەوەی نووسی و پێنج کتێبی خوێندنگەی لەسەر بابەتە جۆراوجۆرەکانی ماتماتیک و فیزیای ماتماتیکی نووسیوە.
== ژیاننامە ==
کۆشی کوڕی [[لویس فرانچۆیس کۆشی]] (١٧٦٠–١٨٤٨) و ماڕیێ مادێلینا بوو. دوو برای ھەبوو بەناوی ئەلێکساندر لورێنت کۆشی کە سەرۆکی بەشێکی دادگا و دادوەری دادگای ھەڵبژاردن بوو (١٧٩٢–١٨٥٧) و ئوجین فرانچۆیس کۆشی (١٨٠٢–١٨٧٧) ڕۆژنامەنووس بوو و چەندین کاری بیرکاریشی نووسیوە.

=== فانکشنە ئاوێتەکان ===
ناوبانگی کۆشی زۆرتر لەبەر [[تیۆریی فانکشنە ئاوێتەکان]] بوو، یەکەم تیۆرمێک کە کۆشی سەلماندی و ئەمڕۆکە بەناوی [[تیۆرمی تەواوکاریی کۆشی]] ناسراوە:
{{ltr}}
:<math>
 \oint_C f(z)dz = 0,
</math>
{{ltr/end}}
لێرەدا <math>f (z)</math> فانکشنی ئاوێتە-بەهایە (فانکشنی هۆلۆمۆرفیک).

== ئەمانەش ببینە ==
*[[پێڕستی ئەو شتانەی بە شوێن ئۆگوستین-لوی کۆشییەوە ناو نراون]]
*[[پاشیەکیی کۆشی]]
*[[نایەکسانیی کۆشی–شوارتز]]
*[[فورمووڵی تەواوکاریی کۆشی]]
== پەراوێزەکان ==
{{پەراوێز}}
== سەرچاوەکان ==
{{سەرچاوەکان}}
* {{بیرخستنەوەی ویکی | بەستەر= https://en.wikipedia.org/wiki/Augustin-Louis_Cauchy| سەردێڕ=Augustin-Louis Cauchy| زمان= ئینگلیزی | سەردان= ١٣ی شوباتی ٢٠١٩}}
== بەستەرە دەرەکییەکان ==
* [https://web.archive.org/web/20050617084840/http://planetmath.org/encyclopedia/CauchyCriterionForConvergence.html Cauchy criterion for convergence]
* [https://archive.org/details/oeuvresdaugusti01caucrich ''Œuvres complètes d'Augustin Cauchy''] Académie des sciences (France). Ministère de l'éducation nationale.
* [http://portail.mathdoc.fr/cgi-bin/oetoc?id=OE_CAUCHY_1_1 Augustin-Louis Cauchy – Œuvres complètes] (in 2 series) Gallica-Math

{{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ماتماتیک|شیکاریی ماتماتیکی|فیزیک|فەڕەنسا}}

{{ماتماتیکزان-کۆلکە}}
{{پۆلی کۆمنز|Augustin Louis Cauchy}}

[[پۆل:وتارە ھەتیوەکان]]
[[پۆل:ماتماتیکزانانی فەڕەنسی]]
[[پۆل:ماتماتیکزانانی سەدەی ١٩یەم]]
[[پۆل:مێژووی ھەژماری جیاکاری و تەواوکاری]]
[[پۆل:شیکاریی ماتماتیکی]]
[[پۆل:لەدایکبووانی ١٧٨٩]]
[[پۆل:مردووانی ١٨٥٧]]
[[پۆل:ئەندامانی ئەکادێمیای ئەمریکیی ھونەر و زانست]]
[[پۆل:ئەندامە بیانییەکانی کۆمەڵگای شاھانە]]
[[پۆل:فەڕەنسییە کاتۆلیکەکان]]
[[پۆل:ئەندامانی ئەکادیمیای فەڕەنسی بۆ زانست]]
[[پۆل:ئەندامەکانی ئەکادمیای زانستی شاھانەی سوێد]]