سەرچاوەی ھاوکێشە ببینە

{{یەک سەرچاوە}}

[[پەڕگە:Eqn balance multiplication division.gif|وێنۆک]]
'''ھاوکێشە''' لە [[بیرکاری]]دا، وتنی ھاوکێشی دوو شتە بە زمانی [[ھێما]]کان. لە تەواوی ھاوکێشەکان ھێمای {{char|1==}} ھەیە و دوو بەری ئەم ھێمایە بە یەکەوە بەرابەرن. لە ھەر لایەک یان لە ھەر دوو لاکاندا [[گۆڕەک]] (Variable) ھەیە.
بەو ھاوکێشەیەی کە ھەر چەندە گۆڕانکاری لە بەھایەکانی گۆڕەکەکانیدا بکرێت، بە ڕاستی بمێنیتەوە دەوترێت [[ھاوئەنجام و شیتەڵکردن|ھاوئەنجام]].

ھاوکێشەکان بەپێی شیکارکردنیان بریتین لە
* ئەو ھاوکێشانەی یەک شیکاریان ھەیە.
* ئەو ھاوکێشانەی شیکاریان نییە.
* ئەو ھاوکێشانەی بێسنوور شیکاریان ھەیە.

== نموونە ==
ھەر ڕستەیەکی بیرکاری یەکسانەی تێدا بوو، پێی دەوترێت ھاوکێشە. بە دۆزینەوەی نرخی گۆڕەک دەوترێت [[شیکارکردنی ھاوکێشە|شیکاری ھاوکێشە]]، و بە دانانی نرخی گۆڕەک لە ھاوکێشەکە دەوترێت پاسادانی ھاوکێشە.

=== ئەو ھاوکێشانەی یەک شیکاریان ھەیە ===
{{Ltr}}
:<math> x + 3 = 5 </math>
:<math> x + 3-3 = 5-3  </math>
:<math> x=5-3 </math>
:<math>x=2</math>
{{Ltr/end}}

ھاوکێشەکە یەک شیکاری ھەیە.

=== ئەو ھاوکێشانەی بێسنوور شیکاریان ھەیە ===
{{Ltr}}
:<math>x + 1 = x + 1</math>
:<math>x - x = 1 - 1</math>
:<math>0=0</math>
{{Ltr/end}}

لەبەر ئەوەی ٠=٠، کەواتە ھاوکێشەکە بێسنوور شیکاری ھەیە. بە واتایەکی تر، ھەر بەھایەک لە بەھاکان پاسادانی ھاوکێشەکە دەکات.

=== ئەو ھاوکێشانەی شیکاریان نییە ===
{{Ltr}}
:<math>x + 3 = x + 1</math>
:<math>x - x = 1 - 3</math>
:<math>0 = -2</math>
{{Ltr/end}}
لەبەر ئەوەی ٢-≠٠ و لە ھاوکێشەکە ٢-=٠ دەرچووە، کەواتە ھاوکێشەکە شیکاری نییە. بەواتایەکی تر، ھیچ بەھایەک پاسادانی ھاوکێشەکە ناکات.

== شیکاری ھاوکێشە ==
{{سەرەکی|شیکارکردنی ھاوکێشە}}

=== شیکاری ھاوکێشەی پلەیەکی یەک جۆر گۆڕاو لە ڕێگای جیاکردنەوەی نەزانراوەکان ===
بۆ شیکاریکردنی ھاوکێشە یاسایەکی گشتی ھەیە:
# گۆڕاوەکان لە لایەک و نەگۆڕەکان لە لاکەی تری ھاوکێشەکە.
# ئەگەر ژمارەیەک یان گۆڕاوێک لە لایەکی ھاوکێشە بگوازینەوە بۆ لایەکی تر، ئەوا نیشانەکەی دەگۆڕێت. واتە، ئەگەر ژمارەکە یان گۆڕاوەکە ئەرێنی بێت نیشانەی نەرێنی وەردەگرێت و بە پێچەوانەشەوە.
# لە کۆتاییدا، ھەردوو لای ھاوکێشەکە دابەشی ھاوکۆڵکەی نەزانراوەکە دەکەین.

== ھاوکێشە ڕادەدارەکان ==
[[پەڕگە:Polynomialdeg2.svg|وێنۆک|220px]]
ھاوکێشە ڕادەدارەکان یان ھاوکێشە جەبرییەکان بەو ھاوکێشانە دەوترێت کە [[ڕێسا]]کەیان بەم شێوەیە:
:<math>P = 0</math>
یان
:<math>P = Q</math>
لێرەدا ''P'' و ''Q'' دوو [[ڕادەدار]]ن.

== سیستمی ھاوکێشەی ھێڵی ==
{{سەرەکی|سیستمی ھاوکێشەی ھێڵی}}
[[پەڕگە:九章算術.gif|وێنۆک]]
بە کۆمەڵێک کە لە زیاتر لە یەک [[ھاوکێشەی ھێڵی]] پێک ھاتبێت [[سیستمی ھاوکێشەی ھێڵی]] دەوترێت. بۆ نموونە،

{{Ltr}}
:<math>\begin{alignat}{7}
3x &&\; + \;&& 2y             &&\; - \;&& z  &&\; = \;&& 1 & \\
2x &&\; - \;&& 2y             &&\; + \;&& 4z &&\; = \;&& -2 & \\
-x &&\; + \;&& \tfrac{1}{2} y &&\; - \;&& z  &&\; = \;&& 0 &
\end{alignat}</math>
{{Ltr/end}}

سیستمێکی ھاوکێشەی ھێڵییە کە لە سێ ھاوکێشە و سێ گۆڕەکی {{math|''x'', ''y'', ''z''}} پێک ھاتووە.

== ئەمانەش ببینە ==
* [[سیستمی ھاوکێشەی ھێڵی]]

== سەرچاوەکان ==
{{سەرچاوەکان}}
* {{بیرخستنەوەی ویکی|بەستەر = https://fa.wikipedia.org/wiki/معادلە|سەردێڕ = معادلە|زمان = فارسی|سەردان = ٢٣ ئەیلوولی ٢٠١٨}}

== بەستەرە دەرەکییەکان ==
{{پۆلی کۆمنز|Equations|ھاوکێشە}}
{{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}}
{{تووڵی دەروازە|ماتماتیک}}

[[پۆل:ھاوکێشەکان| ]]
[[پۆل:جەبر]]
[[پۆل:جەبری سەرەتایی]]