کێلڤن

داڕێژە:Infobox Unit کێلڤن (داڕێژە:بە ئینگلیزی) بریتییە لە یەکەی پێوانەی گەرمی کە لە لایەن لۆرد کێلڤنەوە پێشنیار کراوە (١٨٢٤–١٩٠٧).

پەڕگە:CelsiusKelvinThermometer.jpg

گەرمیپێوێکداڕێژە:بەستەری مردوو کە بە ھەردوو پلەی گەرمی سەدی و کێلڤن پلە کراوە

پێوەری کێلڤن بە پێوەرێکی ڕەھای پلەی گەرمی داندراوە کە لە سفرەوە دەست پێدەکات و ژمارەی ژێر سفر نیە. ئەم پلەی گەرمیە بە گشتی لەلایەن فیزیاناسان و کیمیاناسانەوە بەکار دێت، بە پێچەوانەی پلەی سەدی کە زانایانی بایۆلۆژی بەکاری دێنن. جیاوازی نێوان پلەی سادی و کێلڤن لە ڕێی ھاوکێشەی خوارەوە دەبینرێتەوە:

$T_K=T_C+273.15$

لێرەدا:

• T_K بریتییە لە پلەی کێلڤن
• T_C بریتییە لە پلەیس سیلیزی

ھەروەک لە ھاوکێشەی سەرەوە دیارە جیاوازی پلەی گەرمی کێلڤن و سیلیزی یەکسانە، واتا:

$\mathrm{\Delta }{T}_K=\mathrm{\Delta }{T}_C$

مێژوو

پەڕگە:Baron Kelvin 1906.jpg

داڕێژە:بەستەری مردوولۆرد کێلڤن

لە ساڵی ١٨٤٨ ز، ویلیام تۆمسۆن (کە دواتر ناوبانگی بە لۆرد کێلڤن دەرکرد) لە توێژینەوەکەی کە بە ناونیشانی (On an Absolute Thermometric Scale) بڵاوی کردەوە پێشنیاری پێوەرێکی پلەی گەرمی کرد کە لە سفری ڕەھاوە دەست پێبکات. کێلڤن پلەی گەرمی (-٢٧٣) پلەی سەدی دانا بە سفری کێلڤن.

لە ساڵی ١٩٥٤ کۆنگرەی گشتی لەسەر کێش و پێوانەکان بڕیاری دا بە پێناسە کردنەوەی پلەی کێلڤن لە سەر بنچینەی خاڵی سیانی ئاو (triple point of water). لەم پلەی گەرمیە تایبەتیەدا، ئاو لە ھەر سێ دۆخی ڕەقی، شلی، و گازی دایە. ئەم پلە گەرمیە یەکسانە بە ٢٧٣٫١٦ کێلڤن.

گۆڕینی بۆ سەر یەکەکانی تری پلەی گەرمی

	گۆڕین لە کێلڤن	گۆڕین لە پلەی سەدی
سیلیزی	${[}^{\circ }C]=[K]-273.15$	$[K]={[}^{\circ }C]+273.15$
فەڕەنھایت	${[}^{\circ }F]=[K]\times \left(\frac{9}{5}\right)-459.76$	$[K]={[}^{\circ }F]+459.76$
ڕەنکین	${[}^{\circ }R]=[K]\times \left(\frac{9}{5}\right)$	$[K]={[}^{\circ }R]\times \left(\frac{5}{9}\right)$

ڕەنگەکان لەسەر بنچینەی پلەی گەرمی

ڕەنگەکان لە سەر بنچینەی پلەی گەرمی کێلڤن پۆلێن دەکرێن. بۆ نمونە لە خوارەوەی ($4000K$) بە سوور دەردەکەوێ و لەسەرەوەی ($7500K$) لە شین دەچێت. ئەمە بۆ ھەندێ بواری وەک وێنەگرتن گرنگە.