کەوانەبڕ

پەڕگە:Las parábolas son cuadráticas.svg

کەوانەبڕ لە ئەنجامی بڕینی قووچەک بە ڕووتەختێکدا دروست دەبێت.

پەڕگە:Parts of Parabola.svg

کەوانەبڕ بە ڕەنگی شین دیاریکراوە. سەری (vertex) کەوانەبڕ و تیشکۆ (focus) و ھێڵی سەوز دەلیلی کەوانەبڕەکەیە.

پەڕگە:Conic sections ani.gif

کەوانەبڕ یان بڕگەی ھاوتا(داڕێژە:بە ئینگلیزی) کۆمەڵە خاڵێکە لە ڕووتەختێکدا کە ھەمان دووریان ھەیە لە خاڵێکی دیاریکراو (پێی دەوترێت تیشکۆ) و لە ڕاستەھێڵیک کە پێیدا ناڕوات (پێی دەوترێت دەلیل). خاڵی نێوەڕاستی تیشکۆ و دەلیل پێی دەوترێت سەری بڕگە، بەڵام ئەو ڕاستەھێڵەی بە تیشکۆ و سەری بڕگەکەدا دەڕوات پێی دەوترێت تەوەری کەوانەبڕ. کەوانەبڕ، ھەر وەک لە وێنەکەوە دەردەکەوێت ھاوتایە لەگەڵ تەوەرەکەی کە دەبێتە تەوەری ھاوتا.

ھاوکێشە

پەڕگە:Parábolas centradas.svg

سادەترین شێوەی ھاوکێشەی کەوانەبڕ بریتییە لە ھاوکێشەی دووجای $y=x^2$، شێوەی گشتی ھاوکێشەی کەوانەبڕ: داڕێژە:Ltr

$A{x}^2+Bxy+C{y}^2+Dx+Ey+F=0$

داڕێژە:Ltr/end ھاوکۆلکەکانی $A$ تا $F$ ھەموویان نەگۆڕن و ڕاستەقینە، $A$ یا $C$ ناسیفرن، ھەروەھا داڕێژە:Ltr $B^2=4AC$. داڕێژە:Ltr/end

جیاوازیی چەقی

جیاوازیی چەقی کەوانەبڕ بریتییە لە $e=1$.

لە دەقە زانستییەکاندا

• مینایخموس، ماتماتیکزانێکی یۆنانی کۆن، لە شیکردنەوەی کێشەی دوو ئەوەندەکردنەوەی شەشپاڵوو (دروستکردنی شەشپاڵوویەک کە قەبارەکەی دوو ئەوەندەی شەشپاڵوویەکی دیاریکراوە، تەنیا بە بەکارھێنانی ڕاستە و پەرگار)، باسی لێوە کردووە.
• ئیسحاق نیوتن لە پەرتووکی «پرەنسیپە بیرکارییەکانی فەلسەفەی سروشتیدا» نیشانی دا ئەگەر ھێزی ڕاکێشان نێوان تەنە ئاسمانییەکان، ھاوڕێژە بێت لەگەڵ ھەڵگەڕاوەی مەودای نێوانیاندا دووجا، ئەو بارستانەی بە دەوری تەنێکی گەورەتر دەسووڕێنیت دەبێت جووڵەیان بەشێوەی بازنەیی، بڕگەناتەواوی، کەوانەبڕی یان بڕگەزیادی بێت. نیوتن کەوانەبڕی بەکار ھێنا بۆ دۆزینەوەی مەداری بەردە ئاسمانییەکان.

ئەمانەش ببینە

• بڕگەی ناتەواو
• بڕگەی زیاد
• فانکشنی دووجا

سەرچاوەکان

• بیرکاری ١٢ - کتێبی قوتابی، بڵاوکار: کۆمپانیای جیۆپرۆجێکتس