فانکشنی جووت و تاک

لە ماتماتیکدا فانکشنی xⁿ پێی دەوترێت فانکشنی جووت (داڕێژە:بە ئینگلیزی) ئەگەر n ژمارەیەکی تەواوی جووت بێت و ئەگەر n ژمارەیەکی تەواوی تاک بێت، فانکشنەکە تاکە (داڕێژە:بە ئینگلیزی).

فانکشنی جووت

پەڕگە:Function x^2.svg

$f(x)=x^2$، نموونەی فانکشنێکی جووت

وا دابنێ داڕێژە:چڕf(x)داڕێژە:چڕ فانکشنێکی ڕاستەقینە بێت. ئەوا f، جووتە ئەگەر پەیوەندیی خوارەوە بۆ ھەموو بەھایەکیx کە لە بواری fدا بێت، ئەم مەرجە جێبەجێ بکات: داڕێژە:Rp داڕێژە:Ltr

داڕێژە:Ltr/end لە ڕوانگەی ئەندازەیییەوە فانکشنی جووت ھاوتایە لەگەڵ تەوەری yـەکان.

ئەمانە چەند نموونەیەک فانکشنی جووتن:

• فانکشنی نرخی ڕەھا $x\mapsto |x|,$
• $x\mapsto x^2,$
• $x\mapsto x^4,$
• کۆساین $\cos ,$
• $\cosh .$ (cosh)

فانکشنی تاک

پەڕگە:Function-x3.svg

$f(x)=x^3,$ نموونەی فانکشنێکی تاک

ئەگەر داڕێژە:چڕf(x)داڕێژە:چڕ فانکشنێکی ڕاستەقینە بێت. ئەوا f، تاکە ئەگەر پەیوەندیی خوارەوە بۆ ھەموو بەھایەکیx کە لە بواری fدا بێت، ئەم مەرجەی خوارەوە جێبەجێ بکات:داڕێژە:Rp داڕێژە:Ltr

داڕێژە:Ltr/end لە ڕوانگەی ئەندازەیییەوە فانکشنی تاک ھاوتایە لەگەڵ خاڵی بنەڕەت.

ئەمانە چەند نموونەیەک فانکشنی تاکن:

• فانکشنی ھەرئەوێتی $x\mapsto x,$
• $x\mapsto x^3,$
• ساین $\sin ,$
• فانکشنی ھیپەربۆلیک $\sinh ,$

تایبەتمەندییەکان

• فانکشنی سفر واتە $0$=$f(x)$ تەنیا فانکشنێکە ھەم جووتە و ھەم تاکە.
• ئەنجامی کۆکردنەوەی فانکشنێکی جووت و فانکشنێکی تاک، نە جووتە و نە تاکە، مەگەر ئەوەی یەکێکیان سفر بێت.
• ئەنجامی کۆکردنەوەی دوو فانکشنی جووت، فانکشنێکی جووتە.
• ئەنجامی کۆکردنەوەی دوو فانکشنی تاک، فانکشنێکی تاکە.
• ئەنجامی لێکدانی دوو فانکشنی جووت، فانکشنێکی جووتە.
• ئەنجامی لێدانی دوو فانکشنی تاک، فانکشنێکی جووتە.
• ئەنجامی لێدانی فانکشنێکی جووت و فانکشنێکی تاک، فانکشنێکی تاکە.
• ئەنجامی دابەشکردنی دوو فانکشنی جووت، فانکشنێکی جووتە.
• ئەنجامی دابەشکردنی دوو فانکشنی تاک، فانکشنێکی جووتە.
• ئەنجامی دابەشکردنی فانکشنێکی جووت و فانکشنێکی تاک، فانکشنێکی تاکە.
• گرتەی فانکشنێکی جووت، فانکشنێکی تاکە.
• گرتەی فانکشنێکی تاک، فانکشنێکی جووتە.
• ئەنجامی ئاوێتەکردنی دوو فانکشنی جووت، فانکشنێکی جووتە و ئەنجامی ئاوێتەکردنی دوو فانکشنی تاک، فانکشنێکی تاکە.
• ئەنجامی ئاوێتەکردنی فانکشنێکی جووت و فانکشنێکی تاک، فانکشنێکی تاکە.

پەراوێز

• داڕێژە:بیرخستنەوەی ویکی